{"id":1114,"date":"2025-12-07T09:38:06","date_gmt":"2025-12-07T09:38:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanpopta.com\/?p=1114"},"modified":"2025-12-18T09:18:50","modified_gmt":"2025-12-18T09:18:50","slug":"de-toekomst-als-spiegel-en-canvas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vanpopta.com\/?p=1114","title":{"rendered":"De toekomst als spiegel en canvas"},"content":{"rendered":"\n

Toekomst. Het woord alleen al roept bij veel mensen onrust op. Onzekerheid, angst, of juist een onbedwingbare nieuwsgierigheid. Hoe ga je om met wat nog komt? Tijdens een inspirerend college van Loulou Nekkers<\/a>, directeur van FutureConsult, werd duidelijk: er zijn twee manieren om naar de toekomst te kijken. De toekomst die je overkomt<\/strong> en de toekomst die je zelf maakt<\/strong>. Maar hoe maak je die keuze bewust? En hoe gebruik je scenarioplanning om niet alleen te overleven, maar ook te gedijen in een wereld vol onzekerheden? “Trust is your relationship to the unknown.”<\/strong> Loslaten dat niet alles te bepalen valt, is de eerste stap.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Waarom toekomstdenken?<\/h2>\n\n\n\n

We leven in een tijd waarin verandering de enige constante is. Of het nu gaat om technologische sprongen, maatschappelijke verschuivingen of onverwachte crises: de toekomst is verraderlijk, omdat er niet \u00e9\u00e9n toekomst is, maar meerdere. Scenarioplanning helpt ons om te anticiperen, te innoveren en soms zelfs los te komen van oude systemen. Het is een instrument om signalen<\/strong> (aanwijzingen voor verandering) en trends<\/strong> (richtingen van verandering) te herkennen en te vertalen naar beelden van mogelijke toekomsten<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Voorbeeld:<\/strong> Rijkswaterstaat zag signalen als de opkomst van de e-bike en de groeiende populariteit van OV-fietsen, maar handelde niet direct. Pas toen deze trends onmiskenbaar werden, volgden fiets-snelwegen. Een les in het belang van tijdige actie.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\n\n\n\n

Twee soorten scenario\u2019s: tuinfeest en dierentuin<\/h2>\n\n\n\n

Loulou onderscheidt twee benaderingen:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Tuinfeest-scenario\u2019s (omgevingsscenario\u2019s):<\/strong> Hierbij kijk je naar externe factoren waar je geen invloed op hebt, zoals het weer of de opkomst bij een evenement. Door deze factoren in een assenkruis te zetten, ontstaat een raamwerk voor vier mogelijke toekomsten. Zo kun je strategie\u00ebn ontwikkelen voor elk scenario.<\/li>\n\n\n\n
  2. Dierentuin-scenario\u2019s (doelscenario\u2019s):<\/strong> Hier vertrek je vanuit jezelf. Wat wil je bereiken? Welke keuzes kun je maken? Bijvoorbeeld: een dierentuin die moet kiezen tussen educatie en vermaak, of tussen wel of geen dieren. Elk scenario brengt andere mogelijkheden en uitdagingen met zich mee.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Praktijkvoorbeeld:<\/strong> Architecten dachten in 2016 dat een wereldwijde open-source bot voor architectuur (Archibot) onzin was. Tot ChatGPT kwam. Scenarioplanning helpt om ook \u2018onlogische\u2019 toekomsten serieus te nemen en daar waar mogelijk op te anticiperen.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Zelf aan de slag met scenarioplanning<\/h2>\n\n\n\n

    Stap 1: De scenariovraag<\/h3>\n\n\n\n

    Begin met een centrale vraag, zoals: “Hoe studeert de student in 2030?”<\/em> Of: “Wat is de rol van data in de zorg in 2025?”<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Stap 2: Verkenning<\/h3>\n\n\n\n

    Identificeer trends en ontwikkelingen in domeinen als technologie, ecologie, sociaal-cultureel, economie, demografie en politiek (DESTEP-model). Betrek stakeholders met verschillende invalshoeken.<\/p>\n\n\n\n

    Stap 3: Assenkruis<\/h3>\n\n\n\n

    Kies twee factoren met hoge impact en onzekerheid. Zet ze in een assenkruis en bedenk vier scenario\u2019s. Tip: Zorg dat het scenario in de linkerbovenhoek het dichtst bij de huidige situatie ligt. <\/p>\n\n\n\n

    Stap 4: Verbeelding<\/h3>\n\n\n\n

    Schrijf levendige verhalen voor elk scenario. Gebruik GenAI om de verhalen uit te werken \u2013 met name voor de extremere scenario’s levert dit vaak verrassende inzichten op.<\/p>\n\n\n\n

    Stap 5: Van scenario naar strategie<\/h3>\n\n\n\n

    Vraag jezelf af:<\/p>\n\n\n\n